Od 2026 nowe obowiązkowe szczepienia: HPV i meningokoki

W 2026 roku szczepienie przeciw HPV jest w Polsce bezpłatnym szczepieniem zalecanym dla dziewcząt i chłopców od ukończenia 9 lat do ukończenia 14 lat. Szczepienia przeciw meningokokom nadal należą do szczepień zalecanych i zwykle wymagają indywidualnej decyzji po rozmowie z lekarzem.

Jednocześnie w Rządowym Centrum Legislacji znajduje się projekt zmian, który przewiduje rozszerzenie listy szczepień obowiązkowych o HPV oraz o szczepienia przeciw meningokokom dla wybranych grup ryzyka. To ważny kierunek zmian, ale nie jest to jeszcze obowiązujące prawo. Dlatego w tym artykule wyjaśniam, co rodzic może zrobić już teraz, na co nie trzeba czekać do 2027 roku i które informacje warto śledzić w kolejnych komunikatach. [1], [2], [3]

Jeśli Państwa pytanie dotyczy samego HPV u dzieci (objawów, diagnostyki, znaczenia szczepienia), proszę zajrzeć do: „HPV u dzieci: podejrzenie zakażenia, objawy i szczepienie”

Stan na czerwiec 2026: bezpłatne szczepienie przeciw HPV działa już teraz

Stan na czerwiec 2026: szczepienie przeciw HPV jest w Polsce szczepieniem zalecanym, ale dostępny jest bezpłatny program dla dziewcząt i chłopców od ukończenia 9 lat do ukończenia 14 lat. Program obejmuje 2 dawki szczepionki. Dla rodzica najważniejsza informacja jest prosta: nie trzeba czekać na ewentualne zmiany od 2027 roku, żeby rozpocząć szczepienie, jeśli dziecko mieści się w wieku objętym programem. [2], [4]

Jeżeli planują Państwo szczepienie w wieku 9–14 lat i chcą wiedzieć, jak to praktycznie zorganizować oraz jak rozumieć „najlepszy moment”, opisałem to w tekście: „Szczepienie przeciw HPV u nastolatków najlepszy moment”

Co dokładnie ogłoszono odnośnie szczepień HPV i meningokoków

W projekcie rozporządzenia przewidziano rozszerzenie katalogu chorób objętych obowiązkiem szczepień ochronnych o zakażenia HPV. Projekt zakłada objęcie obowiązkiem dzieci od ukończenia 9. roku życia do ukończenia 15. roku życia. Trzeba jednak wyraźnie oddzielić projekt od obowiązującego stanu prawnego: dopóki rozporządzenie nie zostanie ogłoszone jako akt obowiązujący, jest to planowana zmiana, a nie aktualny obowiązek rodzica. [1]
W przypadku meningokoków projekt nie dotyczy powszechnego obowiązku dla wszystkich dzieci. Zakłada objęcie obowiązkiem wybranych grup, między innymi dzieci i młodzieży do ukończenia 19. roku życia z określonymi czynnikami ryzyka oraz noworodków urodzonych przez matki zakażone HIV. W obowiązującym kalendarzu 2026 szczepienia przeciw meningokokom nadal funkcjonują przede wszystkim jako szczepienia zalecane. [1], [3], [5]
Projekt przewidywał różne terminy wejścia w życie zmian, w tym odsunięcie części dotyczącej HPV i meningokoków na 2027 rok. Na potrzeby tekstu informuje że jest to plan legislacyjny, który wymaga sprawdzania w aktualnych komunikatach Ministerstwa Zdrowia, Rządowego Centrum Legislacji i Programie Szczepień Ochronnych. [1], [2]

Co to znaczy dla rodziców i lekarzy

Dla rodziców dzieci w wieku 9–14 lat najważniejsze jest to, że bezpłatne szczepienie przeciw HPV jest dostępne już teraz. Nie trzeba czekać na ewentualny obowiązek, żeby skorzystać z programu. Jeśli dziecko było już szczepione, warto sprawdzić w dokumentacji, czy schemat został dokończony. [2], [4]
W przypadku meningokoków w 2026 roku rodzic powinien traktować szczepienie jako szczepienie zalecane, szczególnie istotne u niemowląt, młodzieży, osób z niedoborami odporności, osób bez śledziony lub z zaburzoną funkcją śledziony oraz u podróżujących do miejsc o zwiększonym ryzyku. Jeśli dziecko ma chorobę przewlekłą lub szczególną sytuację zdrowotną, kwalifikację i wybór szczepionki trzeba omówić z lekarzem. [3], [5]

Jak było, a jak będzie ze szczepieniami na HPV i meningokoki u dzieci

Obszar	Stan na czerwiec 2026	Co wynika z projektu rozporządzenia
HPV	Bezpłatne szczepienie zalecane dla dziewcząt i chłopców od ukończenia 9 lat do ukończenia 14 lat	Projekt przewiduje obowiązek szczepienia przeciw HPV dla dzieci od ukończenia 9 lat do ukończenia 15 lat
Meningokoki B i ACWY	Szczepienia zalecane; decyzja zależy od wieku, ryzyka medycznego, sytuacji epidemiologicznej i możliwości rodziny	Projekt przewiduje obowiązek dla wybranych grup ryzyka, a nie dla wszystkich dzieci
Finansowanie	HPV w programie 9–14 lat jest bezpłatne; część szczepień meningokokowych pozostaje odpłatna, jeśli nie wynika z programu lub szczególnych wskazań	Szczepienia objęte obowiązkiem byłyby finansowane publicznie, ale trzeba poczekać na ostateczne przepisy
Co robi rodzic teraz	Przy HPV: można szczepić już teraz, bez czekania na 2027 rok. Przy meningokokach: warto omówić wskazania z lekarzem, zwłaszcza u niemowląt, nastolatków i dzieci z grup ryzyka	Nie traktować projektu jako gotowego kalendarza wizyt; obserwować aktualne komunikaty i Program Szczepień Ochronnych

Co rodzic może zrobić teraz, zanim przepisy się zmienią

Jeśli dziecko ma od 9 do 14 lat, można skorzystać z bezpłatnego szczepienia przeciw HPV już teraz. Rejestracja jest możliwa przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP, a szczegóły organizacyjne warto potwierdzić w przychodni. Jeśli dziecko jest starsze i rodzic chce omówić szczepienie przeciw HPV poza głównym programem 9–14 lat, najlepiej zapytać lekarza o aktualną ścieżkę postępowania i dostępność konkretnej szczepionki. [4], [6]

Jeśli mają Państwo wątpliwości, czy szczepienie ma sens, gdy dziecko ma już brodawkę skórną, i jak rozdzielić leczenie zmiany od profilaktyki szczepieniem, proszę przeczytać: „HPV u dzieci: podejrzenie zakażenia, objawy i szczepienie”

Jakie dzieci mogą szczególnie wymagać rozmowy o szczepieniu przeciw meningokokom

W 2026 roku szczepienie przeciw meningokokom warto szczególnie omówić z lekarzem, jeśli dziecko jest niemowlęciem, nastolatkiem, ma niedobór odporności, brak śledziony lub zaburzoną funkcję śledziony, jest leczone w sposób wpływający na układ odpornościowy albo wyjeżdża do miejsca o zwiększonym ryzyku zakażeń meningokokowych. Projekt rozporządzenia dodatkowo przewiduje obowiązek dla wybranych grup ryzyka, ale do czasu zakończenia procesu legislacyjnego najbezpieczniej opisywać to jako planowaną zmianę. [1], [5]

Uwaga: powyższe ma charakter praktycznego skrótu; szczegółowe kryteria grup ryzyka i schematy dawkowania określą ostateczne akty wykonawcze oraz wytyczne krajowe. Lekarz potwierdzi kwalifikację dziecka i dobierze odpowiedni preparat i schemat.

Co dalej ze szczepieniami HPV i na meningokoki

To nadal trzeba traktować jako temat wymagający monitorowania. Projekt rozporządzenia istnieje w Rządowym Centrum Legislacji, ale rodzic powinien opierać bieżące decyzje na obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych i aktualnych zasadach programu HPV. Praktycznie oznacza to: HPV można realizować już teraz w bezpłatnym programie 9–14 lat, a szczepienie przeciw meningokokom warto omówić indywidualnie z lekarzem, szczególnie gdy dziecko należy do grupy zwiększonego ryzyka. [1], [2], [4], [5]

FAQ — pytania rodziców o obowiązkowe szczepienia HPV i meningokoki

Od kiedy realnie mam zaszczepić dziecko przeciw HPV?

Jeśli dziecko ma od 9 do 14 lat, nie trzeba czekać na ewentualny obowiązek od 2027 roku. Bezpłatny program szczepień przeciw HPV działa już teraz i obejmuje dziewczęta oraz chłopców w tym wieku. Projekt dotyczący obowiązku szczepienia przeciw HPV należy traktować jako plan legislacyjny, dopóki nie zostanie ogłoszony jako obowiązujące prawo. [1], [4]

Czy meningokoki będą obowiązkowe dla wszystkich dzieci?

Nie. W obowiązującym kalendarzu 2026 szczepienia przeciw meningokokom są szczepieniami zalecanymi. Projekt rozporządzenia przewiduje ewentualny obowiązek dla wybranych grup ryzyka, ale nie dla wszystkich dzieci. Dlatego u zdrowego dziecka bez szczególnych czynników ryzyka decyzję o szczepieniu meningokokowym nadal warto omawiać indywidualnie z lekarzem. [1], [3], [5]

Co jeśli moje dziecko ma 8 lat w 2026 r.?

Warto zaplanować rozmowę o szczepieniu przeciw HPV, gdy dziecko zbliża się do wieku objętego programem. Bezpłatne szczepienie przeciw HPV jest dostępne po ukończeniu 9 lat do ukończenia 14 lat. Nie ma potrzeby opisywać tej sytuacji jako pewnego obowiązku od 2027 roku, dopóki projekt rozporządzenia nie stanie się obowiązującym prawem. [1], [4]

Jakie będą koszty po zmianach?

Na dziś najważniejsze jest to, że szczepienie przeciw HPV w wieku 9–14 lat jest bezpłatne. Szczepienia przeciw meningokokom u zdrowych dzieci są zwykle szczepieniami zalecanymi, często odpłatnymi, chyba że dziecko kwalifikuje się do szczególnego programu lub wskazania. Jeśli projekt rozporządzenia wejdzie w życie, zasady finansowania szczepień objętych obowiązkiem trzeba będzie opisać zgodnie z ostatecznym brzmieniem przepisów. [2], [3], [4], [5]

Czy dzieci już zaszczepione HPV będą musiały powtarzać dawki?

Nie zakłada się automatycznego powtarzania prawidłowo podanych dawek. Jeśli dziecko było szczepione przeciw HPV, lekarz lub osoba kwalifikująca do szczepienia sprawdzi dokumentację i oceni, czy schemat jest kompletny. W programie 9–14 lat szczepienie jest realizowane w schemacie 2 dawek. [2], [4], [6]

Które dzieci mogą być w „grupie ryzyka” dla meningokoków?

To określają kryteria medyczne (np. niektóre niedobory odporności, stany po splenektomii, określone ekspozycje) i wskazania epidemiologiczne. Decyzję o kwalifikacji do obowiązku podejmuje lekarz na podstawie wytycznych i dokumentacji.

Czy coś zmienia się w schematach dawek?

Projekt reguluje przede wszystkim, kto podlega obowiązkowi i od kiedy. Szczegółowe schematy (liczba dawek, odstępy) wynikają z Charakterystyk Produktów Leczniczych i zaleceń krajowych – lekarz dobierze je do wieku i historii szczepień. [1]

Co zrobić teraz, przed 2027 r.?

Jeśli dziecko jest w wieku kwalifikującym się do bezpłatnego szczepienia HPV, warto podać dawki już teraz w POZ. W przypadku meningokoków porozmawiaj z lekarzem o szczepieniach zalecanych (B/ACWY), szczególnie gdy dziecko ma czynniki ryzyka.

2026 a 2027: program i projekt przepisów

W 2026 roku warto oprzeć się na prostym rozróżnieniu: program bezpłatnych szczepień HPV dotyczy dzieci 9–14 lat, a szczepienie jest 2-dawkowe. Jeśli dziecko przyjęło pierwszą dawkę przed ukończeniem 14. roku życia, może dokończyć cykl drugą dawką z odstępem 6–12 miesięcy, nawet gdy w międzyczasie skończyło 14 lat. [2,4] A sam wątek „obowiązku od 2027 r.” w tym tekście wynika z projektu rozporządzenia opisanego w bibliografii. [1]

Bibliografia

1. Rządowe Centrum Legislacji. Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, nr 12403354. Warszawa: RCL; projekt utworzony 20.10.2025. Dostęp: 2026.
2. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH — Państwowy Instytut Badawczy. Program Szczepień Ochronnych w 2026 roku. Szczepienia.info; aktualizacja 30.01.2026. Dostęp: 2026.
3. pacjent.gov.pl. Kalendarz szczepień dzieci i młodzieży na 2026 rok. Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia. Dostęp: 2026.
4. pacjent.gov.pl. Szczepienia profilaktyczne przeciwko HPV. Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia. Dostęp: 2026.
5. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH — Państwowy Instytut Badawczy. Meningokoki. Szczepienia.info. Dostęp: 2026.
6. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH — Państwowy Instytut Badawczy. Kwalifikacja do szczepienia przeciw HPV. Szczepienia.info. Dostęp: 2026.
7. Minister Edukacji i Minister Zdrowia. Program dobrowolnych szczepień przeciw HPV w szkołach. gov.pl; 04.09.2024. Dostęp: 2026.
8. Minister Zdrowia. Obwieszczenie z dnia 9 czerwca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Dz.U. 2025 poz. 782. Dostęp: 2026.

Nota o autorze

Lek. Michał Brożyna — pediatra i kardiolog dziecięcy. Prowadzi gabinet „Echo” w Olsztynie, gdzie pomaga rodzicom podejmować decyzje oparte na wiarygodnych źródłach.